جمعه ۳ بهمن ۱۳۹۹
روزگار قریبی‌ست نازنین!
با گردش روزگار
10 دی 1399     13:57

کوید19 ساخته دست بشر است؟

ماهیت کوید19 از ابتدای پیدایش تا امروز که بیش از یک سال از آن می‌گذرد، همواره مورد تردید رسانه‌ها بوده است. این تردیدها شاید محصول پیش بینی‌های قدیمی از ظهور یک ویروس باشد.

به گزارش روزگار، احتمال ساختگی بودن ویروس کوید19 همواره در رسانه‌ها دامن زده شده است، با این حال کشته شدن چند محقق تئوری توطئه را دامن زده است. اما این موضوع چقدر جدی است. بنفشه سام‌گیس در گفتگویی با كیهان آزادمنش، استاد انستیتو پاستور ایران و بیوتكنولوژیست به این موضوع پرداخته است. آزادمنش احتمال ساختگی بودن ویروس را رد نمی‌کند، اما نکات مهمی در مورد آن به ما می‌گوید:

س- از دهه 80 میلادی تا امروز، چهار دهه از شناسایی ویروس ایدز در دنیا گذشته ولی هنوز حتی در كشورهای پیشرفته ، خبری از ساخت یك واكسن قطعی برای واكسیناسیون ایدز نمی‌شنویم. چطور ممكن است برای ویروس كرونا با وجود این همه تفاوت با ویروس ایدز، ظرف چند ماه، واكسنی ساخته شود و مصون‌سازی موفقیت‌آمیزداشته باشد و حتی واكسیناسیون انسانی هم آغاز شود؟

ج – اتفاقا به دلیل همین تفاوت‌هاست. تغییرات ویروس اچ‌آی‌وی، بسیار زیاد است و به دلیل نقص ساختاری، جهش‌های فراوانی در بدن بیمار دارد. به همین جهت، پاسخ ایمنی كه حتی در بدن یك مبتلای ایدز ایجاد می‌شود او را از تاثیرات عفونت، محافظت نمی‌كند در حالی كه ویروس كرونا این‌طور نیست با اینكه جهش‌هایی هم داشته ولی جهش‌های ویروس كرونا، به هیچ‌وجه قابل مقایسه با جهش‌هایی كه در ویروس اچ‌آی‌وی شاهد بودیم، نیست.

دلیل دوم این است كه ویروس اچ‌آی‌وی، یكی از سلول‌های مهم فرماندهی سیستم ایمنی – T CD4 – را هدف می‌گیرد كه این سلول‌ها، تنظیم‌كننده پاسخ ایمنی علیه بیماری‌های مختلف است و با هر آسیبی، باعث تضعیف ایمنی می‌شود. از طرفی، برای كنترل ویروسی كه راه‌های انتقال بسیار محدود و ساده‌ای دارد، انرژی كمتری صرف می‌شود. ویروس اچ‌آی‌وی از جمله این ویروس‌هاست كه راه‌های انتقال بسیار شناخته شده و مرتبط با رفتارهای غیر طبیعی دارد و بنابراین، در صورت اصلاح این رفتارها، می‌توانید مانع از انتقال ویروس شوید در حالی كه در مورد ویروس كرونا این‌طور نیست و كنترل ویروس‌های قابل انتقال از سیستم تنفسی، بسیار مشكل‌تر است.

نكته دیگر این است كه امروز، ما داروهای موثری برای كنترل ویروس اچ‌آی‌وی در دنیا داریم و البته مدت زیادی طول كشید تا دنیا به دانش تولید این داروها برسد چنانكه اولین داروهای ضد رتروویروسی در دهه 90 میلادی تولید و مدت زمان بسیار بیشتری صرف شد تا به رژیم درمانی موثری برسیم. با این حال، امروز و در بسیاری كشورهای دنیا، عفونت اچ‌آی‌وی، پیش از آنكه وارد فاز ایدز بشود، یك بیماری مزمن و قابل كنترل است.

یكی از مشكلات ما در مورد ویروس كرونا این است كه نمی‌دانیم كدام مبتلای كووید 19، شانس بیشتری دارد كه به سمت بهبود یا وخامت بیماری برود و حتی نمی‌توانیم بسیاری از افرادی كه بدحال‌تر می‌شوند را به شرایط بهتری ببریم. البته با گذشت زمان، به این جواب هم خواهیم رسید اما تا آن موقع، این یك مشكل جدی برای دنیاست. درنتیجه مجبوریم تعداد زیادی از بیماران را بستری كنیم كه ظرفیت زیادی را اشغال می‌كند و كشورها نمی‌توانند باقی امكانات درمانی خود را بهتر مدیریت كرده یا برای هر بیمار، روش درمانی متفاوتی در پیش بگیرند.

مساله بسیار مهم دیگر در این میان، ارتباط اقتصاد و درمان و ساخت داروهای جدید است. روند تاثیرات اقتصادی ایدز با تاثیرات كووید 19 بسیار متفاوت است چنانكه امروز، میزان خسارت اقتصاد جهان و كشورهای پیشرفته از شیوع ویروس كرونا، به بیش از 12 تریلیون دلار می‌رسد. به همین دلیل، نوع سرمایه‌گذاری برای كنترل ویروس كرونا، بسیار متفاوت و بیشتر از هزینه‌كرد برای كنترل ویروس ایدز است. از طرفی، ظرف 18 سال گذشته و به دنبال شیوع «سارس»، «ابولا» و «مرس» در جهان، تلاش‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها برای كنترل این بیماری‌ها، تجربه‌ای برای مواجهه با شرایط مجدد و مشابه بود كه مصداقش را در كنترل آمد و رفت بین‌المللی و حتی درمان‌های دارویی در این 10 ماه شاهد هستیم. اگر امروز می‌بینید این تعداد محقق و شركت‌های دارویی، برای تولید واكسن كرونا فعال هستند، همگی، از همان زیرساخت‌های موفق یا حتی ناموفقی استفاده می‌كنند كه در كنترل سارس به كار بسته شد. در واقع، امروز، با ویروسی مشابه «سارس» مواجهیم و فقط باید تغییراتی در ساختار واكسن مورد استفاده برای كنترل سارس ایجاد كنیم اگرچه كه «سارس» و «مرس» به سرعت كنترل شد و حتی واكسیناسیون عمومی هم لازم نبود، اما زیرساخت و دانش فنی تولید واكسن، از همان زمان موجود است كه حالا، همان ابزارها برای تولید واكسن كرونا هم مورد استفاده قرار گرفته است .

س- هیچ فردی، به دلیل ابتلا به ایدز نمی‌میرد، بلكه نقص و تضعیف سیستم ایمنی، این فرد را برای ابتلا به بسیاری بیماری‌ها از جمله سرطان و بیماری تنفسی مستعد می‌كند و حتی گفته می‌شود یك مبتلای ایدز، ممكن است بر اثر یك سرماخوردگی ساده هم فوت كند. آیا ویروس كرونا از این جهت، عملكردی مشابه ویروس ایدز نداشته؟ افراد به دلیل آلودگی به ویروس كرونا نمردند، بلكه مثلا دچار سكته مغزی یا نارسایی كلیه شدند.

ج – نه این‌طور نیست. ویروس اچ‌آی‌وی، سلول‌های CD4 را هدف می‌گیرد، اما ویروس كرونا، با این سلول‌ها كاری ندارد.

س- ولی باز هم كسی به دلیل آلودگی به ویروس كرونا نمی‌میرد.

ج – این را با قطعیت نمی‌توانم بگویم ولی باید به دو عامل توجه كنیم؛ تكثیر خود ویروس كه باعث از بین رفتن سلول‌ها می‌شود و مهم‌تر، پاسخ بدن به این عفونت. در واقع، دلیل اصلی مرگ این است كه مثلا، ویروس كرونا می‌تواند باعث فیبروز ریه، تجمع توده سلولی در ریه، اختلال در تبادل اكسیژن یا حتی سایر عوارض منجر به اختلالات انعقادی شود. در واقع، ویروس كرونا، مكانیسمی كاملا متفاوت از ویروس ایدز دارد. در ابتلای كووید19، پاسخ شدید بدن به این عفونت، علت عمده مرگ‌هاست در حالی كه در ابتلای ایدز، بی‌پاسخ بودن بدن به عفونت‌ها باعث مرگ می‌شود.

س- به گفته شما، آسیب 12 تریلیون دلاری شیوع ویروس كرونا برای اقتصاد كشورها باعث شده دولت‌ها، به این فكر بیفتند كه هر چه سریع‌تر، واكسن برای كنترل كووید19 تولید شود. اگر واقعا فلسفه ساخت واكسن علیه ویروس كرونا، همین دلیل باشد، در واقع با نقض حقوق انسانی توسط تمام دولت‌ها و در تمام این سال‌ها مواجهیم. چرا وقتی نفر به نفر انسان‌ها آلوده به ویروس ایدز می‌شدند، این دولت‌ها به این فكر نبودند كه هر چه سریع‌تر، واكسنی بسازند و جان یك انسان را نجات دهند؟ چون ایدز، یك بیماری رفتاری است؟ رفتار انسان‌ها كه قابل قضاوت نیست .

ج – به عنوان یك پزشك می‌گویم كه این مواجهه با ویروس كرونا، دقیقا همان نقطه‌ای است كه كل بشریت مرتكب اشتباه شده است. اچ‌آی‌وی، تنها مثالی نیست كه چنین وضعی دارد. هنوز مالاریا یكی از مشكلات جهان است. هنوز، سل، یكی از مشكلات جهان است. البته تلاش‌هایی برای كنترل این بیماری‌ها شده اما سرمایه‌گذاری و سرعت قابل مقایسه با سرمایه‌گذاری و سرعت ساخت واكسن كرونا نداشته و تا امروز هم برای كنترل این بیماری‌ها، به پاسخی نرسیده‌ایم. متاسفانه، این رفتار بشر، اولین‌بار نیست كه اتفاق می‌افتد. قبلا هم مصداق‌هایی از این رفتار وجود داشته و هنوز هم وجود دارد و من بسیار نگران و ناراحت و متاسف هستم كه مصداق این رفتار، در آینده هم وجود خواهد داشت. ما، كرونا را كنترل خواهیم كرد ولی 10 سال دیگر، با یك ویروس دیگر مواجه می‌شویم و نمی‌دانم آن موقع، چه جوابی و چطور رفتاری خواهیم داشت.

در مورد کرونا، منافع دولت نیست. منافع ثروت و قدرت مطرح است و حتی خودخواهی تك‌تك ما كه حاضر نیستیم برای كنترل عاملی كه سلامت‌مان را تهدید نمی‌كند، سرمایه‌گذاری كنیم. اگر فكر كنیم كه مثلا اطرافیان ما در معرض خطر ابتلا به ایدز نیستند، پس لزومی نمی‌بینیم برای كنترل و واكسیناسیون علیه ایدز سرمایه‌گذاری كنیم در حالی كه امروز، ما و اطرافیان‌مان، در معرض خطر ابتلا به كرونا هستیم و بنابراین برای كنترل و واكسیناسیون علیه بیماری، سرمایه‌گذاری می‌كنیم. دلیل این رفتارها، چیزی نیست جز كوته‌بینی بشر.

س- حالا كه ویروس كرونا، یك‌ساله شد. اوایل شیوع ویروس، صحبت‌هایی درباره بیوتروریسم از طریق انتشار كووید19 در دنیا مطرح بود و پای این صحبت‌ها به ایران هم رسید. چه ویروسی با چه قابلیت و ساختاری می‌تواند خطر بیوتروریسم ایجاد كند؟

ج – در چارچوب تكنولوژی، امكان دستكاری ویروس‌ها وجود دارد، اما فعلیت این اتفاق، خیلی مورد سئوال است، چون با حواشی تاثیرگذاری از جمله ترس عمومی درباره تبعات این اتفاق و حتی لزوم پایبندی تمام دولت‌ها به تعهدات بین‌المللی و از جمله كنوانسیون منع سلاح‌های بیولوژیك مواجهیم كه همین الزامات، احتمال چنین اقدامی را، در حال حاضر، بسیار كاهش می‌دهد. علاوه بر این، بشر هنوز به این دانش نرسیده كه بتواند ویروسی برای هدف قرار دادن گروه خاصی طراحی كند و مطمئن باشد كه طراح تروریست، از عوارض ناخواسته این ویروس، مصون باشد و آسیب، فقط به دشمن برسد. همین نگرانی، فعلا مهم‌ترین دلیلی است كه تروریستی بودن ویروس كرونا را نامحتمل می‌كند چون معمولا، انتظار این است كه بیوتروریسم، گروه خاصی را هدف قرار بدهد و تبعات آن هم به‌طور كامل، محدود و جمع شود یا حتی گروه خاصی هدف قرار بگیرند اما تروریست، برای مصون‌سازی خودش، داروی مناسبی در اختیار داشته باشد در حالی كه ویروس كرونا، هنوز چنین اطمینانی نمی‌دهد .

س- چه ویروسی با چه ساختاری می‌تواند در بیوتروریسم استفاده شود؟

ج – به نظر من، هر ویروسی می‌تواند به شرط اینكه این شرایط را داشته باشد. سوابق جنگ‌های بیولوژیك و استفاده از سلاح بیولوژیك، به قرن‌ها قبل برمی‌گردد؛ آن زمان كه شهری را محاصره می‌كردند و جسد یك مبتلای آبله را با منجنیق، به داخل شهر محصور پرتاب می‌كردند. این ویروس، یك ویروس بسیار بزرگ دارای DNA بود كه حالا با واكسیناسیون از بین رفته است. حتی گفته می‌شود كه انتقال ویروس سرخك به امریكا، مرگ بسیاری از سرخپوستان را رقم زد. بنابراین، در همه این سال‌ها، ویروس‌هایی از انواع محتلف بوده كه در بیوتروریسم مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

بشر هنوز به این دانش نرسیده كه بتواند ویروسی برای هدف قرار دادن گروه خاصی طراحی كند و مطمئن باشد كه طراح تروریست، از عوارض ناخواسته این ویروس، مصون باشد و آسیب، فقط به دشمن برسد. همین نگرانی، فعلا مهم‌ترین دلیلی است كه تروریستی بودن ویروس كرونا را محتمل می‌كند چون معمولا، انتظار این است كه بیوتروریسم، گروه خاصی را هدف قرار بدهد و تبعات آن هم به‌طور كامل، محدود و جمع شود یا حتی گروه خاصی هدف قرار بگیرند اما تروریست، برای مصون‌سازی خودش، داروی مناسبی در اختیار داشته باشد.

منبع: روزنامه اعتماد

  1. نظرات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پربازدیدترین اخبار










خبر های مرتبط

جایزه شول به نویسنده ایرانی-آمریکایی اهدا می‌شود

اولین واکسن ضد کرونا در روسیه به ثبت رسید

نوش‌دارو بعد از مرگ سهراب

یک جامعه‌شناس: دوره‌ انتقام‌گیری اجتماعی گذشته است

خسرو سینایی، پدر عروس آتش

جعبه جادویی دولت

اکران جیمز باند جدید باز هم به تعویق افتاد

کرونا به غول‌ها هم رحم نمی‌کند

کوکاکولا بزرگترین آلاینده پلاستیکی

بازیگر «پیشتازان فضا» درگذشت